ABŞ-nin İrana qarşı yeni taktikası - Hücumlar nə qədər davam edəcək?

ABŞ-nin İrana qarşı son günlər həyata keçirdiyi ardıcıl hava zərbələri Yaxın Şərqdə yeni və daha təhlükəli hərbi mərhələnin başlandığını göstərir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı son əməliyyatların başa çatdığını bildirsə də, hücumların yenidən başlaması Vaşinqtonun taktiki cavab zərbələrindən daha geniş strateji hədəflərə start verdiyini göstərir. Rəsmi açıqlamalardan da başa düşülən budur ki, ABŞ-nin əsas məqsədi İranın raket, pilotsuz uçuş aparatları və hərbi komanda-idarəetmə imkanlarını tam zəiflətmək, eyni zamanda Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyə təhdid yaradan potensialı minimuma endirməkdir. Bununla Vaşinqton həm regiondakı hərbi bazalarının təhlükəsizliyini təmin etməyə, həm də İranın gələcək cavab imkanlarını məhdudlaşdırmağa çalışır. Lakin bu məqsədlərin qısa müddətdə tam reallaşacağını da demək çətindir. Son hadisələr göstərir ki, İranın raket arsenalı və hərbi infrastrukturu ciddi zərbələr alsa da, ölkə hələ də ABŞ və müttəfiqlərinə qarşı cavab imkanlarını qoruyub saxlayır. Birləşmiş Ştatların hərbi bazalarına və regiondakı obyektlərə qarşı raket və PUA hücumlarının davam etməsi bunu göstərən əsas faktorlardan biridir. Birləşmiş Ştatlar hücumları məqsədinə çatana qədər davam etdirəcək? ABŞ Administrasiyası bu ana qədər rəsmi olaraq genişmiqyaslı müharibə istəmədiyini bəyan etsə də, eyni zamanda İranın hərbi imkanları təhlükə yaratdığı müddətdə zərbələrin davam edə biləcəyini gizlətmir. Vaşinqton daxilində həm hərbi təzyiqi artırmaq, həm də əldə olunan üstünlüyü diplomatik danışıqlara çevirmək barədə müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Bu isə göstərir ki, ABŞ-nin növbəti addımları əsasən üç amildən - İranın cavab hücumlarının miqyası, ABŞ qüvvələrinin və müttəfiqlərinin təhlükəsizlik vəziyyəti, diplomatik vasitəçilik təşəbbüslərinin nəticəsindən asılı olacaq. Yəni əgər Tehran hücumlarını genişləndirərsə, ABŞ-nin yeni hava əməliyyatlarına başlaması ehtimalı yüksək qiymətləndirilir. Əksinə, gərginliyin azaldılması istiqamətində real addımlar atılarsa, Vaşinqton hərbi təzyiqi siyasi danışıqlarla əvəz etməyə çalışa bilər. Region və dünya üçün mümkün nəticələr Münaqişənin uzanması Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik risklərini daha da artırır. Ən həssas istiqamətlərdən biri Hörmüz boğazıdır. Burada mümkün eskalasiya dünya neft bazarına, enerji qiymətlərinə və beynəlxalq ticarət marşrutlarına ciddi təsir göstərə bilər. Bundan başqa, İranın regiondakı müttəfiq silahlı qruplar vasitəsilə ABŞ maraqlarına qarşı fəaliyyətini genişləndirməsi ehtimalı da qalır. Bununla yanaşı, uzunmüddətli hərbi qarşıdurma ABŞ üçün də ciddi maliyyə və hərbi yük yaradır. Beləliklə, mövcud vəziyyət göstərir ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarının məqsədi İranla tammiqyaslı müharibə başlamaqdan daha çox, onun hərbi potensialını zəiflətmək və regiondakı təhlükəsizlik balansını öz xeyrinə dəyişməkdir. Bununla belə, İranın cavab vermək imkanlarını tam itirmədiyi görünür. Bu səbəbdən yaxın perspektivdə tərəflər arasında qarşılıqlı zərbələrin davam etməsi ehtimalı yüksək olaraq qalır. Eyni zamanda, hər iki tərəf üçün münaqişənin nəzarətdən çıxmasının böyük siyasi, iqtisadi və hərbi risklər yaratdığı nəzərə alınarsa, diplomatik kanalların yenidən aktivləşdirilməsi də istisna deyil.