Dünya çempionatına 27 gün qaldı: İSVEÇ - "Mavi-sarılar" - VİDEO

İsveç millisi ("Blågult" - "Mavi-sarılar") Avropa futbolunun ən köklü və taktiki cəhətdən intizamlı komandalarından biridir. Bütün böyük çətinlikləri geridə qoyan İsveç yığması Kanada, Meksika və ABŞ-nin ev sahibliyi edəcəyi dünya çempionatında 13-cü dəfə mübarizə aparacaq. Skandinaviyalılar Amerika torpaqlarında keçirilən sonuncu turnirdə - 1994-cü ildə ABŞ-də əldə etdikləri inanılmaz üçüncü yeri təkrarlamağı hədəfləyirlər. Skandinaviyalıların dünya çempionatlarında zəngin tarixi var və bu tarix 1958-ci ildə Corc Reynorun rəhbərliyi altında finala qədər uzanan yolla daha da parlayır. Qətərdə keçirilən DÇ-2022-yə vəsiqə qazana bilməyən İsveç indi digər bir ingilis mütəxəssis Qrem Potterin rəhbərliyi ilə qlobal arenaya dönüş edərək, yenidən qazandıqları yüksək tempi davam etdirmək əzmindədir. Oxu.Az İsveç futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.
2025-ci ilin oktyabrında Potterin İsveç yığmasının baş məşqçisi postunda Yon Dal Tomassonu əvəzləməsi ingilis mütəxəssis üçün bir növ evə dönüş idi. Potter məşqçilik sıçrayışını məhz İsveçdə - "Östersund" klubu ilə etmişdi. O, komandanı İsveç futbolunun dördüncü divizionundan ən yüksək liqa olan "Allsvenskan"a qədər yüksəltmiş, 2017-ci ildə İsveç Kubokunu qazanmış və UEFA Avropa Liqasının qrup mərhələsinə vəsiqəni təmin etmişdi. "Östersund"dakı tarixi uğurundan sonra Potter karyerasını İngiltərədə - "Suonsi Siti", xüsusilə böyük təsir bağışladığı "Brayton", həmçinin "Çelsi" və "Vest Hem" klublarında davam etdirmişdi. İsveç dilini mükəmməl bilən 50 yaşlı mütəxəssis əvvəlcə Tomassonu müvəqqəti əvəzləsə də, DÇ-2026-nın Avropa pley-offlarından qısa müddət əvvəl ona 2030-cu ilə qədər uzunmüddətli müqavilə təqdim edilmişdi. Bu qərar dərhal öz bəhrəsini vermişdi. İsveç turnirə vəsiqə qazanmaq üçün ardıcıl olaraq Ukrayna və Polşanı məğlub etmişdi. İsveçin ilk dünya çempionatı İsveç dünya çempionatında debütünü ikinci dəfə keçirilən DÇ-1934-də (İtaliya) etmişdi. İnanılmaz bir başlanğıcda, ilk turda Sven Yunassonun dublu və Knut Kroonun 79-cu dəqiqədə vurduğu qələbə qolları sayəsində 1930-cu ilin finalçısı Argentinanı 3:2 hesabı ilə məğlub etmişdi. Lakin dörddəbir finalda Almaniya ilə rəqabət apara bilməmiş, Karl Hohmann üç dəqiqə ərzində iki qol vuraraq 2:1 hesablı qələbə qazanmışdı.
İsveçin son dünya çempionatı Yanne Anderssonun rəhbərliyi altında İsveç superulduz Zlatan İbrahimoviçin milli karyerasını başa vurmasından sonra da irəliləyə biləcəyini sübut edərək, DÇ-2018-də 1/4 finala qədər yüksəlməyi bacarmışdı. Açılış matçında Cənubi Koreyanı 1:0 hesabı ilə məğlub edən, daha sonra Almaniyaya uduzan skandinaviyalılar Meksikanı 3:0 hesabı ilə darmadağın edərək qrup lideri kimi pley-off mərhələsinə vəsiqə qazanmışdılar.
1/8 finalda bəxt İsveçin üzünə gülmüşdü. Emil Forsberqin ikinci hissədəki zərbəsi istiqamətini dəyişərək tora daxil olmuş və komandaya İsveçrə üzərində 1:0 hesablı qələbə qazandırmışdı. Lakin 1/4 finalda İngiltərə daha güclü rəqib olduğunu sübut etmişdi. Harri Maquayr və Dele Allinin fərqli hissələrdə vurduğu qollar "Üç şir"in yarımfinala yüksəlməsini təmin etmişdi.
İsveçin ən yaxşı dünya çempionatı Corc Reynorun rəhbərliyi altında İsveç 1948-ci ildə Londonda qazanılan Olimpiya qızılı ilə başlayan, daha sonra Braziliyada (1950) və Helsinki Olimpiadasında (1952) üçüncü yerlərlə davam edən qızıl dövr yaşamışdı. Komanda 1954-cü il dünya çempionatından kənarda qaldıqdan sonra, İtaliyadakı məşqçilik fəaliyyətini başa vuran Reynor milliyə qayıtmış və 1958-ci ildə coşqulu azarkeşləri önündə İsveçi finala qədər daşımışdı. Nils Lidholm və Kurt Hamrin kimi peşəkarların ilk dəfə heyətə cəlb edilməsi sayəsində İsveç millisi Meksika və Macarıstan üzərində qələbələr, Uelslə isə qolsuz heç-heçə edərək 3-cü qrupun qalibi olmuşdu. Sovet İttifaqını mübarizədən kənarlaşdıran skandinaviyalılar, Qərbi Almaniyanı 3:1 hesabı ilə məğlub edərək həlledici matçda Braziliya ilə üz-üzə gəlmək hüququ qazanmışdılar. Tam dolu tribunalı stadionda İsveç cənubi amerikalılara qarşı cəsarətlə mübarizə aparmış və Lidholm dördüncü dəqiqədə hesabı açmışdı. Lakin Pele, Vava və Mario Zaqallo kimi ulduzların çıxışı Braziliyanı daha güclü etmiş və onlar unudulmaz klassik matçda 5:2 hesabı ilə qələbə qazanmışdılar.
İsveç DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb? İsveç UEFA təsnifat mərhələsindəki məyusedici çıxışdan sonra toparlanaraq qlobal turnirə bilet əldə etməyi bacarmışdı. Skandinaviyalılar Avropa təsnifatının B qrupunda heç bir qələbə qazana bilməyərək sonuncu pillədə qərarlaşmışdılar. Buna baxmayaraq, onlar UEFA Millətlər Liqasındakı reytinqləri sayəsində UEFA pley-off mərhələsində iştirak hüququ qazanmışdılar. Qrem Potterin rəhbərliyi altında İsveç yarımfinalda Viktor Qyökereşin het-triki sayəsində Ukraynanı 3:1 hesabı ilə məğlub etmişdi. Gərgin keçən final matçında da Qyökereş qəhrəman olmuşdu. "Arsenal"ın hücumçusunun 88-ci dəqiqədə vurduğu qol İsveçə Polşa üzərində 3:2 hesablı qələbə gətirmişdi.
DÇ-2026-da İsveçin oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə) İsveç DÇ-2026-da F qrupunda Yaponiya, Niderland və Tunis millilərinə qarşı mübarizə aparacaq. F qrupu: 15 iyun, 06:00, İsveç - Tunis (Monterrey stadionu); 20 iyun, 21:00, Niderland - İsveç (Hyuston stadionu); 26 iyun, 03:00, Yaponiya - İsveç (Dallas stadionu).
İsveçin dünya çempionatındakı ən böyük qələbəsi İsveç 1938-ci ildə Fransada keçirilən turnirin 1/4 finalında Harri Andersson və Qustav Vötterstryomun het-trikləri sayəsində Kubanı 8:0 hesabı ilə məğlub edərək tarix yazmışdı. Antib şəhərində qazanılan bu qələbə bu günə qədər dünya çempionatları tarixinin pley-off mərhələlərindəki ən böyükhesablı qalibiyyəti olaraq qalır. Buna baxmayaraq, İsveç qazandığı bu inamdan istifadə edə bilməmişdi və yarımfinalda Macarıstana 5:1, üçüncü yer uğrunda matçda isə Braziliyaya 4:2 hesabı ilə məğlub olmuşdu.
İsveçin unudulmaz dünya çempionatı anları 1958-ci il finalında Braziliyaya qarşı matçda İsveçi önə keçirən Lidholmun az qala 36 yaşı var idi və o, dünya çempionatının həlledici oyununda fərqlənən ən yaşlı futbolçu olmuşdu. "Milan"ın UEFA Çempionlar Liqasının finalına çıxmasına kömək etdikdən qısa müddət sonra, veteran hücumçu qaldığı yerdən davam edərək İsveçin öz doğma meydanında dünya çempionatının finalına yüksəlməsində böyük pay sahibi olmuşdu.
Əsas favoritlərə qarşı matçda cərimə meydançasına daxil olan, iki braziliyalı müdafiəçini keçərək topu qapıçı Jilmarın yanından tora göndərən Lidholm həm adını tarix kitablarına yazdırmış, həm də azarkeşləri ayağa qaldırmışdı. Diqqətçəkən məqam odur ki, bu o dövr üçün dünya çempionatları tarixinin ən erkən qolu olmuşdu. Braziliyanın tez bir zamanda cavab verməsinə və gözəl oyunla qələbə qazanmasına baxmayaraq, Lidholmun açılış qolu İsveçin beynəlxalq futbolda nə qədər güclü bir qüvvə olduğunu nümayiş etdirmişdi. ABŞ-də (1994) 1/4 final mərhələsində Rumıniyaya qarşı əlavə vaxtda həm hesabda geri düşən, həm də azlıqda qalan İsveçin turnirlə vidalaşacağı görünürdü. Lakin 115-ci dəqiqədə Roland Nilssonun dəqiq asmasını başla Florin Prunyanın qoruduğu qapıdan keçirən Andersson "Stanford" stadionundakı matçı penaltilər seriyasına daşımışdı. Penaltilər seriyasının ilk mərhələsi 4:4 hesabı ilə başa çatmış və son zərbələrdə Larsson İsveçi önə keçirmişdi. Komandasını oyunda saxlamaq məsuliyyəti rumıniyalı müdafiəçi Miodraq Belodediçinin üzərinə düşmüşdü. Zərbə anında tərəddüd edən Belodediçinin sağ küncə vurduğu topu Tomas Ravelli möhtəşəm sıçrayışla dəf etmiş və İsveç 1958-ci ildən bəri ilk dəfə yarımfinala vəsiqə qazanmışdı.
İsveçin dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçusu Kennet Andersson və Henrik Larsson hərəyə beş qol vuraraq İsveçin dünya çempionatı bombardirləri siyahısına başçılıq edirlər, lakin onlar bu nəticəni tamamilə fərqli şəraitlərdə əldə ediblər. Andersson bütün qollarını DÇ-1994-də vuraraq İsveçin üçüncü yeri tutmasında mühüm rol oynayıb və "Bürünc buts" mükafatına şərik olub. Larsson isə beş qolu 1994-cü ildən 2006-cı ilə qədər üç müxtəlif turnir ərzində rəqib qapılarından keçirib.
Dünya çempionatında ən çox oyun keçirən isveçli futbolçu Üç turnir ərzində 13 dəfə meydana çıxan Larsson İsveç millisində dünya çempionatında ən çox iştirak edən futbolçudur. DÇ-1994-də yarımfinala qədər irəliləyən komandada gənc istedad kimi, əsasən, ehtiyat oyunçu rolunu yerinə yetirən Larsson, hücum xəttində Tomas Brolin, Andersson və Martin Dahlin kimi əsas heyət üzvlərini əvəzləyirdi. Artıq təcrübəli bir ulduz kimi, qorxusuz hücumçu DÇ-2002-də İsveçin 1/8 finala yüksəldiyi dörd oyunun hamısında iştirak etmişdi. Milli komandadakı karyerasını başa vurduqdan sonra Larsson 2006-cı il turniri üçün geri qayıtmış və isveçlilər həmin turnirdə də ilk pley-off mərhələsinə adlaya bilmişdilər.
İsveç millisi Şimali Amerikaya sadəcə iştirakçı kimi deyil, 1994-cü ilin möhtəşəm bürünc qaçışını təkrarlamaq üçün yollanır. Bu hücum xətti ilə onlar turnirin ən çox qolvuran komandalarından biri ola biləcəklərmi? Sizcə, "mavi-sarılar" qrupda Braziliyanı büdrətməyi bacaracaqlar?