İdman
"İdmandan kənar": Rinqlərin qorxunc "Dəmir Mayk"ının zirvədən həbsxanaya uzanan yolu - Foto/Video
O, rinqə çıxanda rəqibləri bəzən döyüş başlamamış məğlub olduqlarını düşünürdülər. Güclü zərbələri, aqressiv üslubu və qorxuducu görünüşü ilə Mayk Tayson ağır çəkidə boksun ən məşhur simalarından birinə çevrildi. Lakin onun həyatı yalnız qələbələrdən ibarət olmadı. Şöhrət, şəxsi faciələr, qalmaqallar və həbsxana həyatı Taysonun taleyini tamamilə dəyişdi. Oxu.Az-ın "İdmandan kənar" rubrikasında bu dəfə rinqdəki möhtəşəm qələbələri, dünya çempionluğu və qalmaqallı həyatı ilə gündəmə gələn əfsanəvi amerikalı boksçu Mayk Taysondan bəhs edəcəyik. Çətin uşaqlıq və boksla tanışlıq Maykl Cerard Tayson 1966-cı il iyunun 30-da ABŞ-nin Nyu-York şəhərinin Bruklin rayonunda dünyaya gəlib. Atasının ailəni tərk etməsi və maddi çətinliklər onun uşaqlıq illərini ağırlaşdırıb. O, böyüdüyü mühitdə tez-tez davalara qarışır, qanunla problemlər yaşayırdı. Tayson yeniyetmə yaşlarında islah müəssisəsinə göndərildi. Məhz burada onun boks istedadı diqqət çəkdi. Daha sonra həyatında mühüm rol oynayacaq məşqçi Kas D"Amato ilə tanışlığı isə hər şeyi dəyişdi. D"Amato gənc Maykın yalnız zərbələrini deyil, döyüş düşüncəsini də inkişaf etdirdi və ona peşəkar boksçu olmaq yolunda istiqamət verdi. 1985-ci ildə peşəkar karyerasına başlayan Tayson qısa müddətdə rəqiblərini ardıcıl nokautlarla məğlub edərək diqqət mərkəzinə düşdü.
20 yaşında dünya çempionu 1986-cı il noyabrın 22-də Tayson Trevor Berbiklə qarşılaşdı. O, rəqibini ikinci raundda nokauta salaraq Dünya Boks Şurasının (WBC) ağır çəkidə dünya çempionu oldu. Həmin vaxt cəmi 20 yaşında olan Tayson tarixdə bu titulu qazanan ən gənc boksçu kimi rekord müəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə o, WBA və IBF kəmərlərini də qazanaraq ağır çəkidə əsas titilləri birləşdirdi. Taysonun sürəti, zərbə gücü və rəqib üzərində qurduğu təzyiq onu boks dünyasının ən çox danışılan idmançılarından birinə çevirdi.
Lakin zirvəyə yüksəlmək onun şəxsi həyatındakı problemləri həll etmədi. 1985-ci ildə ona ata kimi yaxın olan D"Amatonun vəfatı Tayson üçün ağır zərbə idi. Sonrakı illərdə şəxsi münasibətlərindəki gərginliklər və məşqçi heyəti ilə yaşadığı fikir ayrılıqları da karyerasına təsir göstərdi. Gözlənilməz məğlubiyyət və həbsxanaya aparan yol 1990-cı il fevralın 11-də Tayson Tokio şəhərində Ceyms "Baster" Duqlasa qarşı rinqə çıxdı. Məğlubedilməz favorit hesab olunan boksçu rəqibinə nokautla uduzdu və dünya çempionluğunu itirdi. Bu nəticə boks tarixinin ən böyük sürprizlərindən biri sayılır. Lakin Taysonun həyatındakı ən ciddi dönüş bundan sonra baş verdi. 1991-ci ildə o, 18 yaşlı Desiree Vaşinqtonu zorlamaqda ittiham olundu. Tayson ittihamı rədd etsə də, 1992-ci il fevralın 10-da məhkəmə onu təqsirli bildi. Mart ayında altı il həbs cəzasına məhkum edilən boksçu İndiana ştatındakı həbsxanaya göndərildi. Dünya çempionu kimi milyonların diqqətini çəkən idmançı indi dəmir barmaqlıqlar arxasında idi. Onun karyerası, nüfuzu və gələcəyi barədə suallar yaranmışdı.
Tayson cəzasının təxminən üç ilini çəkdikdən sonra 1995-ci il martın 25-də azadlığa buraxıldı. Həbsdə olduğu müddətdə İslamı qəbul etdi. Rinqə qayıdış və yeni qalmaqallar Azadlığa çıxdıqdan sonra Tayson yenidən boksa qayıtdı. 1996-cı ildə ağır çəkidə dünya çempionluğu titullarından birini geri qazandı. Bu, onun idman karyerasında yeni mərhələnin başlanğıcı idi. Ancaq qalmaqallar onu yenə gündəmdən salmadı. 1997-ci ildə Evander Holifildlə revanş döyüşü zamanı Tayson rəqibinin qulağını dişlədi. Hakim onu diskvalifikasiya etdi, boks lisenziyası isə müvəqqəti olaraq əlindən alındı.
Tayson sonrakı illərdə rinqə çıxmağa davam etsə də, əvvəlki dominantlığını tam bərpa edə bilmədi. 2005-ci ildə peşəkar boks karyerasını başa vurdu. Bununla belə, o, idmandan tamamilə uzaqlaşmadı, müxtəlif televiziya layihələrində və filmlərdə iştirak etdi, öz həyatından bəhs edən müsahibələr və layihələrlə ictimaiyyət qarşısına çıxdı. Bir insanın iki fərqli həyatı Mayk Taysonun hekayəsi sadəcə nokautlar və çempionluq kəmərləri haqqında deyil. Bu, çətin uşaqlıqdan dünya şöhrətinə yüksələn, ardınca ağır məhkəmə hökmü ilə üzləşən və sonradan yenidən rinqə qayıdan bir insanın mürəkkəb həyatıdır. Onun idman uğurları danılmazdır. Eyni zamanda, məhkəmə hökmü ilə nəticələnən cinayət də bu hekayənin ayrılmaz hissəsidir. Taysonun həyatını yalnız əfsanəvi boksçu obrazı ilə təqdim etmək onun keçdiyi yolun mühüm tərəflərini kənarda qoyardı. Rinqdə rəqiblərini qorxudan idmançının həyatı göstərdi ki, böyük fiziki güc və dünya şöhrəti insanı şəxsi qərarlarının nəticələrindən qoruya bilməz.
20 yaşında dünya çempionu 1986-cı il noyabrın 22-də Tayson Trevor Berbiklə qarşılaşdı. O, rəqibini ikinci raundda nokauta salaraq Dünya Boks Şurasının (WBC) ağır çəkidə dünya çempionu oldu. Həmin vaxt cəmi 20 yaşında olan Tayson tarixdə bu titulu qazanan ən gənc boksçu kimi rekord müəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə o, WBA və IBF kəmərlərini də qazanaraq ağır çəkidə əsas titilləri birləşdirdi. Taysonun sürəti, zərbə gücü və rəqib üzərində qurduğu təzyiq onu boks dünyasının ən çox danışılan idmançılarından birinə çevirdi.
Lakin zirvəyə yüksəlmək onun şəxsi həyatındakı problemləri həll etmədi. 1985-ci ildə ona ata kimi yaxın olan D"Amatonun vəfatı Tayson üçün ağır zərbə idi. Sonrakı illərdə şəxsi münasibətlərindəki gərginliklər və məşqçi heyəti ilə yaşadığı fikir ayrılıqları da karyerasına təsir göstərdi. Gözlənilməz məğlubiyyət və həbsxanaya aparan yol 1990-cı il fevralın 11-də Tayson Tokio şəhərində Ceyms "Baster" Duqlasa qarşı rinqə çıxdı. Məğlubedilməz favorit hesab olunan boksçu rəqibinə nokautla uduzdu və dünya çempionluğunu itirdi. Bu nəticə boks tarixinin ən böyük sürprizlərindən biri sayılır. Lakin Taysonun həyatındakı ən ciddi dönüş bundan sonra baş verdi. 1991-ci ildə o, 18 yaşlı Desiree Vaşinqtonu zorlamaqda ittiham olundu. Tayson ittihamı rədd etsə də, 1992-ci il fevralın 10-da məhkəmə onu təqsirli bildi. Mart ayında altı il həbs cəzasına məhkum edilən boksçu İndiana ştatındakı həbsxanaya göndərildi. Dünya çempionu kimi milyonların diqqətini çəkən idmançı indi dəmir barmaqlıqlar arxasında idi. Onun karyerası, nüfuzu və gələcəyi barədə suallar yaranmışdı.
Tayson cəzasının təxminən üç ilini çəkdikdən sonra 1995-ci il martın 25-də azadlığa buraxıldı. Həbsdə olduğu müddətdə İslamı qəbul etdi. Rinqə qayıdış və yeni qalmaqallar Azadlığa çıxdıqdan sonra Tayson yenidən boksa qayıtdı. 1996-cı ildə ağır çəkidə dünya çempionluğu titullarından birini geri qazandı. Bu, onun idman karyerasında yeni mərhələnin başlanğıcı idi. Ancaq qalmaqallar onu yenə gündəmdən salmadı. 1997-ci ildə Evander Holifildlə revanş döyüşü zamanı Tayson rəqibinin qulağını dişlədi. Hakim onu diskvalifikasiya etdi, boks lisenziyası isə müvəqqəti olaraq əlindən alındı.
Tayson sonrakı illərdə rinqə çıxmağa davam etsə də, əvvəlki dominantlığını tam bərpa edə bilmədi. 2005-ci ildə peşəkar boks karyerasını başa vurdu. Bununla belə, o, idmandan tamamilə uzaqlaşmadı, müxtəlif televiziya layihələrində və filmlərdə iştirak etdi, öz həyatından bəhs edən müsahibələr və layihələrlə ictimaiyyət qarşısına çıxdı. Bir insanın iki fərqli həyatı Mayk Taysonun hekayəsi sadəcə nokautlar və çempionluq kəmərləri haqqında deyil. Bu, çətin uşaqlıqdan dünya şöhrətinə yüksələn, ardınca ağır məhkəmə hökmü ilə üzləşən və sonradan yenidən rinqə qayıdan bir insanın mürəkkəb həyatıdır. Onun idman uğurları danılmazdır. Eyni zamanda, məhkəmə hökmü ilə nəticələnən cinayət də bu hekayənin ayrılmaz hissəsidir. Taysonun həyatını yalnız əfsanəvi boksçu obrazı ilə təqdim etmək onun keçdiyi yolun mühüm tərəflərini kənarda qoyardı. Rinqdə rəqiblərini qorxudan idmançının həyatı göstərdi ki, böyük fiziki güc və dünya şöhrəti insanı şəxsi qərarlarının nəticələrindən qoruya bilməz.
Mənbə
oxu.az
