Ermənilərin LGBT formalı milli geyimi – Tarixi görüntülər
Ermənilər və hətta separatçılıq edən bizim bəzi xalqlar sosial mediada 1980-ci ildə Moskvada olimpiada zamanı bir kadrı paylaşaraq, rəqs qrupunun geyiminin Azərbaycan xalqına "məxsus olmasını" iddia edirlər.
Yüzlərlə bunlara əks fakt qoysaq da bu, taborda dilənçi paltarı ilə yaşayanlar başa düşmək istəmirlər. Çünki onların fikri ancaq oğurluq etmək, başqalarının mədəni irsini özününküləşdirməkdir. Osmanlı türkləri, Azərbaycan türkləri, gürcü xalqı, fars, ərəb, rus və hər kəsdən oğurluq edərək yaşayan bu, dünyanın üz qarası olanlar bu video ilə bizə guya lağ edirlər.
İndi onlara cavab verək..
Moskva Olimpiadasının açılış və bağlanış mərasimlərində SSRİ xalqlarının rəqs göstərişi təşkil olunmuşdu. Həmin rəsmi proqramda Azərbaycanı təmsil etmək üçün Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblı və ölkənin müxtəlif aparıcı kollektivlərindən ibarət 120 nəfərlik heyət Moskvaya göndərilmişdi
Bakıda xüsusilə buna hazırlıq gedirdi. Ən çox önəm verilən isə geyim idi. Kişi rəqqaslar üçün nizam-intizamlı, üzəri incə buta və həndəsi naxışlarla işlənmiş milli çuxalar, ipək şalvarlar və başlarında uca kişi papaqlar hazırlanmışdı. Qadın rəqqasələrimiz üçün isə zərif taxçalı araqçınlar və uzun, al-qırmızı, tirmə parçadan tikilmiş milli geyimlər tikilmişdi.
Sovet dövründə hər bir geyim və rəqs üzrə qəbul edilən norma idi. Azərbaycanın istər rəsmi dövlət tədbirlərindəki, istərsə də xalq dərnəklərindəki çıxışlarında geyimlər bu cür tünd yaşıl, al-qırmızı, tirmə naxışlı xalatlar (çuxalar) və nizamlı milli ornamentlərlə tənzimlənir. Kişilərin şalvarları heç vaxt dar və parlaq yaşıl rəngdə olmur, başlarına isə mütləq milli papaq qoyulur.
Gələk bu kadrlara
Bəli, bu kadrlar həqiqətən də 1980-ci il Moskva Olimpiadasının rəsmi açılış mərasimində lentə alınıb. Şəkildəki insanlar həqiqi rəqqaslardır, geyimlər də tamamilə realdır. Görüntünün üzərində heç bir süni intellekt və ya qrafik dəyişiklik yoxdur.
Bəs real nədir?
Tarixi yaxşı bilənlər qaraçı ermənilərin milli geyimlərini də tədqiq edir. Bu geyim növünə baxın. Şəkildəki kişilərin ayağındakı dar yaşıl şalvarlar, bənövşəyi jiletlər və başlarındakı sarı-bənövşəyi çalmalı örtüklər tamamilə ermənilərin ənənəvi “Sünik” və ya “Sasun” regional səhnə geyimləridir." Geyim kombinasiyası, dar yaşıl şalvarlar, bənövşəyi jiletlər və kişilərin başındakı xüsusi sarğılar, Ermənistanın regional xalq geyimlərinin səhnələşdirilmiş versiyasıdır.
Şəkildə kişilərin başındakı ağ və bənövşəyi rəngli, ucları yana sallanan torba formalı və sarğılı örtüklər Ermənistanın "Sasun" və "Vaspurakan" regionlarına aid ənənəvi kişi baş geyiminin səhnə formasıdır. Sarı köynəklərin üzərindən geyinilən qısa bənövşəyi jiletlər erməni kişi geyimindəki aba və ya baçkon elementinin eynisidir.
Geyimlərdə parlaq yaşıl, alovlu narıncı, sarı və bənövşəyi kombinasiya isə Ermənistan Dövlət Rəqs Ansamblının sovet dövründə formalaşdırdığı "modernləşdirilmiş folklor" üslubudur və ermənilər bu rəngi daşnakların ilk bayrağına, indi isə LGBT bayrağına uyğunlaşdırıblar.
100 il öncə rəssam Martiros Saryan birinci Ermənistan respublikası üçün belə bir bayraq təklif etmişdi. Yaşıl və bənövşəyi rəngli geyimlər SSRİ Xalq artisti Vanuş Xanamiryanın erməni xalq rəqsləri üçün hazırlatdığı rəsmi səhnə kostyumlarıdır.
Bu görüntülər Azərbaycan kollektivinə deyil, Ermənistan SSR-in rəqs heyətinə məxsusdur. Erməni səhifələri sadəcə videonun üzərinə "Azərbaycan rəqsi" başlığını yazıb internetə yükləyiblər. Şahidlər videonun köhnə və real arxiv kadrı olduğunu görüb, üstündəki yazıya da avtomatik olaraq inanırlar.
Digər önəmli məqam odur ki, stadiondakı orijinal çıxış zamanı tamamilə fərqli musiqi çalındığı halda, bu qısa çarxı internetə yükləyənlər fon hissəsinə sonradan kompüterdə Azərbaycan yallı musiqisini əlavə ediblər.
1980-ci il Moskva Olimpiadasının rəsmi açılış mərasiminin Dövlət Kino Fonduna aid tam versiyası mövcuddur. Eyni zamanda Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin səhifəsində də axtarış edib əmin olmaq olar. Əgər ermənilər ora da barmaq etməyiblərsə.
Həmin paradda SSRİ respublikaları növbə ilə çıxış edir. Bu konkret kadrlar paraddakı Ermənistan SSR heyətinin çıxış hissəsindən kəsilib. Bunun üçün Olimpiadanın rəsmi proqramı da var. 9-cu sırada meydana Azərbaycan, 10 -cu isə Ermənistan daxil olur. Həmin rəsmi arxiv videolarının tam versiyasında (kəsilib montaj olunmamış orijinalında) 9-cu sırada gələn Azərbaycan rəqqasları ağ, qırmızı və tünd rəngli rəsmi çuxalarda, başlarında əsl papaqla çıxış edirlər. Bu fotoda isə 10-cu sırada meydana daxil olan erməni kollektivinin çıxış hissəsidir.
Xarici dil bilənlər üçün bunu təsdiq etmək çox asandır. Beynəlxalq arxivlərdə, məsələn, elə İnstaqram platformasındakı rəsmi erməni mədəniyyət səhifələrində həmin yaşıl şalvarlı videoçarx "1980-ci il Moskva Olimpiadasında Ermənistan Dövlət Rəqs Ansamblının çıxışı" başlığı ilə paylaşılır.
Videodakı rəqs "Yarkhuşta" (Yaxud Sasun yallısı) adlanan erməni folklor rəqsinin elementləridir. Rəqqaslar əllərini bir-birinə çırparaq tullanırlar.
Azərbaycanın qədim "Köçəri" və "Yallı" rəqslərində isə ifaçılar çiyin-çiyinə, qol-qola və ya çəkiçbarmaq üsulu ilə sıx birləşir, ritmik şəkildə yana addımlayırlar. Buradakı fiziki hərəkət forması Azərbaycan xoreoqrafiya məktəbinə tamamilə yaddır.
Olimpiadanın açılış paradının kəsilməmiş tam sovet arxiv variantında respublikalar meydana daxil olarkən stadionun böyük elektron tablosunda və televiziya ekranında "Армянская ССР" titri yazılır. Videonu yayan manipulyatorlar sadəcə həmin rəsmi yazının göründüyü hissələri kəsib, yalnız rəqsin ortasını saxlayıblar ki, həqiqət gizli qalsın.
Sosial mediada bəziləri iddia edir ki, guya son anda komissiya bu geyimi seçib. Əzizlərim, o dövr diktatura idi. 1980-ci il Olimpiadasının açılış mərasimi üçün hazırlıqlar düz 3 il əvvəldən başlanmışdı. Hər bir respublikanın çıxışı, xoreoqrafiyası və xüsusilə də geyimləri Moskvadakı Dövlət Komissiyası və SSRİ Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən eskiz-eskiz yoxlanılır, təsdiqlənir və mərkəzi büdcədən maliyyələşirdi. Heç bir respublika rəhbərliyi özbaşına geyimi dəyişə bilməzdi. Heç Moskvada buna cəsarət edəcək şəxs də yox idi ki, yüksək eşelonlu məmurların qərarına qarşı çıxsın.
Ona görə ermənilərin təqdim etdiyi foto, kadr, sənəd, əlyazma və sairələrə inanmayın. Bunlar saxtakarlıq etməyə 1915-ci ildən başlayıblar.
