Yeni reallıqlar, fərqli dünya və dəyişməyən gerizəkalılar - Qürur tariximizin diqtəsi

Elşad Məmmədli yazır... 19-20 sentyabr bizim qürur günlərimizdir. Çox möhtəşəm bir proseslərə, dönəmə canlı şahidlik etmək şərəfinə nail olmuşuq. 2023-cü ilin 19-20 sentyabrı siyasi və hüquqi anlamda Cənubi Qafqazda, regionumuzda tam yeni bir mərhələnin əsasının qoyulduğu tarixdir. Qısa xronologiya bundan ibarətdir: Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin sərkərdəliyi, iradəsi və usta siyasəti, Şanlı Ordumuzun qüdrəti sayəsində 44 günlük Vətən müharibəsində 30 ilə yaxın işğal altında olan torpaqlarımızın böyük bir hissəsi döyüş yolu ilə azadlığına qovuşdu, ardınca 10 noyabr Üçtərəfli Bəyanatına uyğun olaraq Ağdam, Kəlbəcər, Laçın şəhəri də Azərbaycana təhvil verildi. Bundan sonra ölkəmiz bəyan etdi ki, Xankəndi, Ağdərə və Xocavəndin bir hissəsində məskunlaşmış - sovet dövründə orada mövcud olmuş ermənilər Azərbaycan vətəndaşlığı altında ərazimizdə digər millətlər kimi, dinc şəkildə yaşaya bilərlər, bütün hüquqları qorunacaq. Lakin onlar nə etdilər? Yenə terrorçu mahiyyətlərini, revanşist meyillərini davam etdirdilər. Nəticədə Azərbaycan Ordusunun 2023-cü ilin 19-20 sentyabrında bir sutkadan da az çəkən lokal antiterror tədbirləri ilə separatizm yuvası darmadağın olundu. Dövlətimiz konstitusion hüquq və vəzifələrinə, beynəlxalq hüquq normalarına söykənərək, suverenliyini də tam bərpa etdi. Dünyanın böyük hissəsi bunu həm də terrorizmlə mübarizənin mühüm bir hissəsi kimi qiymətləndirdi. Və təbii ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, suverenliyini demək olar ki, hamı tanıdı, haqq işini dəstəklədi, reallıqları qəbul etdi. Bu məsələnin xalqımız, dövlətimiz üçün xüsusi bir önəmi budur ki, son 100 ildən də artıq dövrdə ilk dəfədir Azərbaycan tam suverendir: Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi qətiyyətli siyasət, ordumuzun şücaəti sayəsində... 2023-cü ilin payızında - o mühüm tarixi mərhələdə bütün dünyanın gözü önündə bir proses də baş verdi: Qarabağdakı ermənilər könüllü şəkildə buradan köçüb getməyə qərar verdilər. Deməzdim utandıqlarından, çünki ermənilərdə utanan sifət yoxdur, terrorbaşıların (hansı ki, onlar bəşəri cinayətlərinə görə hazırda Bakıda həbsdədirlər) və İrəvandakı bəzi revanşçı "liderlərin" növbəti - məkrli planlarına alət olaraq, bəlli fitva ilə sürü halında Ermənistana yollandılar. Qısacası, Qarabağda dinc, normal, sivil şəkildə yaşamağı qəbul etmədilər, son 100-150 ildə soxulduqları, hansısa məkrli siyasət kontekstində köçürüldükləri Azərbaycan torpaqlarından birdəfəlik rədd oldular... Beləliklə, dövlətimizin, xalqımızın haqq işi öz məntiqi və hüquqi sonluğuna çatdı. 20 sentyabr Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Günü elan edilib! Azərbaycanın bölgədə yaratdığı yeni reallıqlar, tendensiyalar isə növbəti mərhələdə məhz buna zəmin yaradırdı, təklifimiz, təşəbbüsümüz də o oldu ki, artıq sülh müqaviləsi imzalayıb normal qonşuluq münasibətləri yarada, saxlaya bilərik. Həmçinin bu, bütövlükdə regionumuzun inkişafı, gələcəyi, əmin-amanlıq naminə mühümdür, ələlxüsus da Ermənistana lazım idi və yenə də lazımdır, gələcəkdə daha çox gərəklidir. Məhz Bakının təşəbbüsləri və iradəsi, təkidi ilə bu yöndə xeyli addımlar atıldı, 2025-ci ilin avqustunda ABŞ-də sülh müqaviləsi paraflandı, digər sənədlər imzalandı, TRIPP layihəsi (Zəngəzur dəhlizi) razılaşdırıldı. Ümid edirdik ki, təpələrinə dəymiş "Dəmir yumruq"dan sonra başda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan olmaqla ermənilər reallıqlar çərçivəsində davranarlar, bir dövlət kimi tam məhv olmamaları üçün gedişata praqmatik yanaşarlar.
Ancaq hazırda görünən budur ki, bir növ də siyasi terminə çevrilmiş "ermənizm xəstəliyi" sağalan deyilmiş. Yenə də revanşist meyillər, Azərbaycana qarşı qərəzli kampaniyalar, siyasi əxlaqdan kənar davranışlara start verilib. Aydın olan budur ki, "Dəmir yumruq" başlarından əskik olmamalıdır. Söhbət Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun işğaldan azad edilmiş Qarabağa və Şərqi Zəngəzura sonuncu səfərinə Ermənistanın müxtəlif dairələrinin verdikləri eybəcər, nadan və nihilist reaksiyadan gedir.
Təsəvvür edin, səslərini başlarına atıblar ki, xarici diplomatlar öz ərazinizə - Qarabağa niyə aparılıb. Bu qədər axmaq toplum ola bilərmi? Qafqaz Albaniyası dövründən tariximizin bir parçası olan dini-tarixi abidələrimizlə bağlı saxtakar mövqelərini, öz adlarına çıxmaq kimi alçaq iddialarını da davam etdirirlər. Əvvəla, zatən mədəniyyətsiz toplumun mədəni irsinin olması qətiyyən mümkün deyil! İkincisi, "mədəni irs"dən dəm vuran bu vandallar işğal dövründə Azərbaycanın tarixi, dini abidələrini yerlə-yeksan ediblər, məscidlərdə donuz saxlayıblar... Üçüncüsü, tarixi, faktiki və de-yure türk yurdunda sizin "mədəni irs"iniz necə ola bilər? Sadəcə, bu haylar bir az dirçəldiklərini sanaraq yeni həyasızlıqlara, təxribatlara start veriblər. Anlaşılan budur ki, revanşizm meyilləri qətiyyən ortadan qalxmayıb. Bundan da pisi odur ki, Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq, suveren hüquqlarımıza dil uzatmaq cəhdi edən korazehin, başıboş kütləyə Ermənistanın siyasi rəhbərliyi də qoşulub. Baş nazir Nikol Paşinyan belə, Gəncəsər məbədinin erməni mənşəyini "sübut etmək" üçün Matenadaran institutunun "rəy"indən sitat gətirir. Hansı ki, Paşinyan ABŞ-də və digər görüşlərdə rəsmən, imza ataraq Ermənistan cəmiyyətində revanşist meyillərin aradan qalxması üçün əlindən gələni edəcəyinə dair öhdəlik götürüb! Amma indi özü "antisülh xoru"na qoşulub. Bu ərəfədə Almaniyada erməni xislətinə uyğun saxtakar davranışlar sərgiləməsinə isə ad tapıb vermək çətindir... Gəlişigözəl sözlərə ehtiyacımız yoxdur, Nikol! Revanişizmə son qoyun, konstitusiyanızı dəyişin və sülh üçün çalışın. Yox, əgər indiki kimi davam etsəniz, normal bir gününüz olmayacaq! Azərbaycanın səbri tükənəndə nə cür davrandığını 2020-də və 2023-də görmüsünüz. Bu gün biz səbirlə sülh üçün gərəkən addımları atırıq. Elə bilməyin nazınızla oynamaqda davam edəcəyik. Başa düşməyə çalışın ki, bir erməninin belə Qarabağ, Azərbaycan haqqında nəsə hədyanlar səsləndirməsi Ermənistanın bölgədə tam dalana dirənmiş bir ölkə olaraq qalmaqda davam etməsi ilə nəticələnəcək. Qarabağ məsələsi çoxdan yekunlaşıb. Ermənilər də çoxdan rədd olub gediblər tarixi Azərbaycan torpaqlarından. Ermənilər ancaq monoetnik Ermənistanda yaşaya bilərlər. Çünki başqa heç yerdə birgəyaşayış mədəniyyətləri olmadıqlarını zaman-zaman sübut ediblər... Azərbaycan öz daxilində, öz torpaqlarında nə edirsə, yalnız özü qərar verir və özü bilər. Regional proseslərə gəldikdə, burada da şərtləri Azərbaycan diqtə edir. Əgər yaramaz davranışlarınız bitməsə, sülh müqaviləsi də olmayacaq. Davranışlarınızın fonunda sülh istəmirsiniz, lap yaxşı, bizə dünəndən lazım deyil. Hansı ki, rəsmi Bakı bunun üçün Azərbaycan üzərindən sizə yüklərin də daşınmasına imkan yaradıb, özümüz də yanacaq məhsulları göndəririk. Ancaq siz sübut edirsiniz ki, "ermənizm xəstəliyi" sağalmazdır. Sizə yaxşılıq yoxdur. Dalanda qalmaq, bir dövlət kimi məhv olmaq istəyirsinizsə, buyurun, biz də buna kömək edərik. Yox, normal qonşuluq istəyirsinizsə, onda özünüzü yığışdırın, adam olmağa çalışın, dünyanın müasir şərtləri, Azərbaycanın yaratdığı tendensiyalar və həqiqətlərlə ayaqlaşın. Başqa yolunuz yoxdur və olmayacaq. Dünya sürətlə dəyişir, fərqli nizam qurulur. Qafqazda da tam yeni reallıqlardır. Ermənilər isə sübut edirlər ki, gerizəkalı olaraq qalmaqda israrlıdırlar.