İdman
Dünya çempionatına 26 gün qaldı: YENİ ZELANDİYA - "Tam ağlar" - VİDEO
Yeni Zelandiya tarixində yalnız üçüncü dəfə olaraq dünya çempionatına yollanır. 1982-ci ildə İspaniyadakı çətin debütdən sonra, "All whites" (Tam ağlar, ağ paltar geydiklərinə görə) adlandırılan milli komandanın, demək olar ki, 30 illik sonrakı növbəti macərası daha müsbət bir təcrübə ilə yadda qalmışdı. Cənubi Afrikada (2010) qrup mərhələsində mübarizəni dayandırmasına baxmayaraq, komanda Slovakiya, İtaliya və Paraqvayla ardıcıl üç heç-heçə etməyi bacarmışdı. İndi isə idmanın ən yüksək səhnəsinə qayıdan milli ilk qələbəsini qazanmağı və pley-off mərhələsinə yüksəlməyi hədəfləyir. OFC (Okeaniya Futbol Konfederasiyası) üçün ayrılmış tarixi ilk birbaşa vəsiqəni seçmə mərhələdə inamlı çıxışla əldə edən Yeni Zelandiya Şimali Amerikada futbol azarkeşlərini heyrətləndirmək niyyətindədir. Oxu.Az Yeni Zelandiya futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.
İngiltərənin "Uotford" klubunun heyətində 250-dən çox oyuna çıxdıqdan sonra baş məşqçi Darren Beyzli futbolçu karyerasını Avstraliya A-Liqasının ilk illərində, hazırda fəaliyyət göstərməyən "New Zealand Knights" klubunda başa vurmuşdu. O, 2007/08 mövsümündə yerli "Waitakere United" klubu ilə son dəfə yaşıl meydanlara çıxaraq, klublararası dünya çempionatında iştirak etmiş və İranın "Sepahan" klubuna 1:3 hesabı ilə məğlub olmuşdu. Northemptonda doğulan mütəxəssis məşqçilik karyerasına olduqca sürətli bir keçid edib və son on beş il ərzində Yeni Zelandiyanı bütün yaş qruplarında çalışdırıb. U-20 komandasını 2015-ci, 2017-ci və 2023-cü illərdə U-20 dünya çempionatının pley-off mərhələsinə yüksəltdikdən sonra, o, 2023-cü ilin iyulunda birdəfəlik əsas millinin baş məşqçisi təyin edilib. 2024-cü ildə OFC Kişilər arasında Millətlər Kubokunun qalibi olan 52 yaşlı mütəxəssis dünya çempionatı üçün fantastik bir seçmə mərhələyə rəhbərlik etmişdi. "All whites" qlobal turnirə vəsiqə qazanmaq üçün keçirdiyi beş matçın hamısında qələbə qazanaraq məqsədinə çatmışdı. Yeni Zelandiyanın ilk dünya çempionatı Üç uğursuz seçmə mərhələdən sonra Yeni Zelandiya, nəhayət, 1982-ci ildə idmanın əsas səhnəsinə qədəm qoymuşdu. Bütün Asiya və Okeaniya üçün cəmi iki yerin ayrıldığı bir vaxtda, sadəcə vəsiqə qazanmaq belə "All whites" üçün böyük bir nailiyyət olmuşdu. Həmin dövrdə milli komanda 13 gün ərzində Fici, Çin Taypeyi, İndoneziya və Avstraliyada, hamısı səfərdə olmaqla dörd matç keçirmişdi. Daha sonra isə neytral Sinqapurda 60 min azarkeşin önündə keçirilən pley-off oyununda onlar Çin millisini 2:1 hesabı ilə məğlub etmişdilər.
Turnirin özündə də vəziyyət eyni dərəcədə çətin alınmışdı. Yeni Zelandiya ilk dünya çempionatı matçında Şotlandiyaya 2:5 hesabı ilə məğlub olmuşdu. Mərhum Stiv Samner ikinci hissənin əvvəlində fərqlənərək qlobal turnirdə qol vuran ilk OFC oyunçusu kimi tarixə düşmüşdü. Ondan on dəqiqə sonra isə Stiv Vuddin eyni uğuru təkrarlamışdı. Sovet İttifaqına 0:3 hesabı ilə məğlubiyyəti Zikolu Braziliyaya 0:4 hesablı darmadağın izləmiş və beləliklə, ölkənin dünya çempionatındakı ilk təcrübəsi başa çatmışdı. Yeni Zelandiyanın sonuncu dünya çempionatı Cənubi Afrikadakı turnir "All whites"ın qrup mərhələsini məğlubiyyətsiz tərk etmək kimi nadir bir nailiyyətə imza atması ilə yadda qalmışdı. Onlar F Qrupunda, həmçinin dünya çempionatının son qalibi olan İtaliyanı da turnir cədvəlində üstələməyi bacarmışdılar. Slovakiyaya qarşı keçirilən açılış matçında Avropa təmsilçisi dünya çempionatında ilk qolunu vursa da, Yeni Zelandiya da ilk xalını xilas edə bilmişdi. Robert Vittekin 50-ci dəqiqədə vurduğu qola 93-cü dəqiqədə Uinston Ridin dramatik zərbəsi cavab olmuşdu.
Daha sonra diqqətlər Nelspruitə yönəlmişdi. Ölkə tarixinin ovaxtkı ən çox qol vuran oyunçusu Şeyn Smelts yeddinci dəqiqədə İtaliyaya qarşı inanılmaz bir qola imza atmışdı. Lakin son çempionlar yarım saatın tamamına yaxın Vinçentso Yakvintanın penaltidən vurduğu qol sayəsində bir xal qazana bilmişdilər. Paraqvaya qarşı qrup mərhələsinin son matçı isə qolsuz bərabərliklə yekunlaşmışdı. Qapıçı Mark Pastonun bir sıra möhtəşəm qurtarışları sayəsində cəsur autsayderlər turniri xal, qürur və alqışlarla tərk etmişdilər. Yeni Zelandiyanın ən yaxşı dünya çempionatı 28 illik fasiləyə son qoyaraq tarixində yalnız ikinci dəfə dünya çempionatına qayıdan Yeni Zelandiyanın Cənubi Afrikadakı çıxışı "uzun ağ buludlar ölkəsi"ndə hələ də əfsanə kimi xatırlanır. Ölkənin qlobal səhnədəki ilk təcrübəsi İspaniya 1982-də ardıcıl üç məğlubiyyətlə başa çatmışdı. Cənubi Afrika turnirində isə İtaliya, Paraqvay və Slovakiya ilə eyni qrupa düşən komandadan gözləntilər çox az idi. Ongünlük macəranın sonunda "All whites" qrup mərhələsindəki hər üç rəqibi ilə heç-heçə edərək, həmin dünya çempionatında məğlub olmayan yeganə komanda kimi vətənə qayıtmışdı.
Yeni Zelandiya DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb? OFC-nin ilk dəfə olaraq dünya çempionatına birbaşa vəsiqə əldə etməsi bütün regionda böyük həyəcana səbəb olmuşdu. Bu biletin sahibinin kim olacağı maraqla gözlənilsə də, Yeni Zelandiya əsas favoritin özü olduğunu sübut etmək üçün vaxt itirməmişdi. Üç seçmə mərhələdən ikincisinə qatılan "All whites" üçüncü raundda Fici ilə qarşılaşmaq üçün Taiti (3:0), Vanuatu (8:1) və Samoanı (8:0) böyük hesabla məğlub etmişdi. Komandanın dominantlığı 2025-ci il martın 21-də Vellinqtonda Fici millisi üzərində 7:0 hesablı qələbə ilə davam etmişdi. Bundan üç gün sonra isə Oklenddə Yeni Kaledoniya üzərində 3:0 hesabı ilə qazanılan qələbə çempionata vəsiqəni rəsmiləşdirmişdi.
DÇ-2026-da Yeni Zelandiyanın oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə) Yeni Zelandiya DÇ-2026-da G qrupunda Belçika, Misir və İran millilərinə qarşı mübarizə aparacaq. G qrupu: 16 iyun, 05:00, İran - Yeni Zelandiya (Los-Anceles stadionu); 22 iyun, 05:00, Yeni Zelandiya - Misir (Vankuver stadionu); 27 iyun, 07:00, Yeni Zelandiya - Belçika (Vankuver stadionu). Yeni Zelandiyanın dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçuları İki Stivdən - Samner və Vuddindən əlavə, milli forma ilə dünya çempionatında yalnız daha iki oyunçu qol sevinci yaşayıb. Bu qolların hər ikisi DÇ-2010-da vurulub. Rid tarixi qolla komandasına ilk xalı qazandırmış, Smelts isə İtaliyaya qarşı matçın erkən dəqiqələrində fərqlənmişdi.
Yeni Zelandiyanın dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçuları Qapıçı Frank van Hattum, Samner, Vuddin və əfsanəvi Uinton Rufer də daxil olmaqla on futbolçu İspaniyada DÇ-1982-də Yeni Zelandiyanın hər üç qrup oyununda meydanda olub. Cənubi Afrikada keçirilən hər üç matçda daha 12 oyunçunun (o cümlədən hələ də aktiv karyerasını davam etdirən Kris Vudun) iştirakını nəzərə alsaq, ümumilikdə 22 futbolçu üç oyunla rekord göstəricini bölüşür.
Yeni Zelandiyanın dünya çempionatındakı yaddaqalan anları Samnerin 1982-ci ildə Malaqada Şotlandiyaya vurduğu qol tarixi bir an olsa da, 2010-cu il turnirində Slovakiya və İtaliyaya qarşı əldə edilən iki məşhur nəticənin təsirini diqqətdən kənarda qoymaq çətindir. Vurulduğu vaxtı və ölkənin ilk xalını qazandırmaq əhəmiyyətini nəzərə alsaq, Ridin Rüstemburqda slovaklara qarşı son saniyələrdə vurduğu bərabərlik qolu heç bir Yeni Zelandiya azarkeşinin unutmayacağı bir andır. Vittekin 50-ci dəqiqədə vurduğu qol hesabına geridə olan komanda, ikinci hissəyə əlavə olunmuş üç dəqiqənin ardından Smeltsin sol cinahdan etdiyi asma ilə ümidlənmişdi. Gözlənilməz bir anda mərkəz müdafiəçisi Rid irəli atılaraq topla görüşmüşdü. Keçmiş "Vest Hem" ulduzu, başla vurduğu zərbəni Yan Muxanın yanından, qapı dirəyinin dibindən tora qovuşduraraq bu möhtəşəm qolu qeyd etməyə qaçmışdı.
Yeni Zelandiya millisi Şimali Amerikaya sadəcə bir ada dövlətinin təmsilçisi kimi deyil, fiziki gücü və sarsılmaz iradəsi ilə rəqiblərinə çətin anlar yaşatmaq üçün yollanır. Sizcə, "All whites" yenidən dünya futbolunu öz sabitliyi ilə təəccübləndirə biləcək?
İngiltərənin "Uotford" klubunun heyətində 250-dən çox oyuna çıxdıqdan sonra baş məşqçi Darren Beyzli futbolçu karyerasını Avstraliya A-Liqasının ilk illərində, hazırda fəaliyyət göstərməyən "New Zealand Knights" klubunda başa vurmuşdu. O, 2007/08 mövsümündə yerli "Waitakere United" klubu ilə son dəfə yaşıl meydanlara çıxaraq, klublararası dünya çempionatında iştirak etmiş və İranın "Sepahan" klubuna 1:3 hesabı ilə məğlub olmuşdu. Northemptonda doğulan mütəxəssis məşqçilik karyerasına olduqca sürətli bir keçid edib və son on beş il ərzində Yeni Zelandiyanı bütün yaş qruplarında çalışdırıb. U-20 komandasını 2015-ci, 2017-ci və 2023-cü illərdə U-20 dünya çempionatının pley-off mərhələsinə yüksəltdikdən sonra, o, 2023-cü ilin iyulunda birdəfəlik əsas millinin baş məşqçisi təyin edilib. 2024-cü ildə OFC Kişilər arasında Millətlər Kubokunun qalibi olan 52 yaşlı mütəxəssis dünya çempionatı üçün fantastik bir seçmə mərhələyə rəhbərlik etmişdi. "All whites" qlobal turnirə vəsiqə qazanmaq üçün keçirdiyi beş matçın hamısında qələbə qazanaraq məqsədinə çatmışdı. Yeni Zelandiyanın ilk dünya çempionatı Üç uğursuz seçmə mərhələdən sonra Yeni Zelandiya, nəhayət, 1982-ci ildə idmanın əsas səhnəsinə qədəm qoymuşdu. Bütün Asiya və Okeaniya üçün cəmi iki yerin ayrıldığı bir vaxtda, sadəcə vəsiqə qazanmaq belə "All whites" üçün böyük bir nailiyyət olmuşdu. Həmin dövrdə milli komanda 13 gün ərzində Fici, Çin Taypeyi, İndoneziya və Avstraliyada, hamısı səfərdə olmaqla dörd matç keçirmişdi. Daha sonra isə neytral Sinqapurda 60 min azarkeşin önündə keçirilən pley-off oyununda onlar Çin millisini 2:1 hesabı ilə məğlub etmişdilər.
Turnirin özündə də vəziyyət eyni dərəcədə çətin alınmışdı. Yeni Zelandiya ilk dünya çempionatı matçında Şotlandiyaya 2:5 hesabı ilə məğlub olmuşdu. Mərhum Stiv Samner ikinci hissənin əvvəlində fərqlənərək qlobal turnirdə qol vuran ilk OFC oyunçusu kimi tarixə düşmüşdü. Ondan on dəqiqə sonra isə Stiv Vuddin eyni uğuru təkrarlamışdı. Sovet İttifaqına 0:3 hesabı ilə məğlubiyyəti Zikolu Braziliyaya 0:4 hesablı darmadağın izləmiş və beləliklə, ölkənin dünya çempionatındakı ilk təcrübəsi başa çatmışdı. Yeni Zelandiyanın sonuncu dünya çempionatı Cənubi Afrikadakı turnir "All whites"ın qrup mərhələsini məğlubiyyətsiz tərk etmək kimi nadir bir nailiyyətə imza atması ilə yadda qalmışdı. Onlar F Qrupunda, həmçinin dünya çempionatının son qalibi olan İtaliyanı da turnir cədvəlində üstələməyi bacarmışdılar. Slovakiyaya qarşı keçirilən açılış matçında Avropa təmsilçisi dünya çempionatında ilk qolunu vursa da, Yeni Zelandiya da ilk xalını xilas edə bilmişdi. Robert Vittekin 50-ci dəqiqədə vurduğu qola 93-cü dəqiqədə Uinston Ridin dramatik zərbəsi cavab olmuşdu.
Daha sonra diqqətlər Nelspruitə yönəlmişdi. Ölkə tarixinin ovaxtkı ən çox qol vuran oyunçusu Şeyn Smelts yeddinci dəqiqədə İtaliyaya qarşı inanılmaz bir qola imza atmışdı. Lakin son çempionlar yarım saatın tamamına yaxın Vinçentso Yakvintanın penaltidən vurduğu qol sayəsində bir xal qazana bilmişdilər. Paraqvaya qarşı qrup mərhələsinin son matçı isə qolsuz bərabərliklə yekunlaşmışdı. Qapıçı Mark Pastonun bir sıra möhtəşəm qurtarışları sayəsində cəsur autsayderlər turniri xal, qürur və alqışlarla tərk etmişdilər. Yeni Zelandiyanın ən yaxşı dünya çempionatı 28 illik fasiləyə son qoyaraq tarixində yalnız ikinci dəfə dünya çempionatına qayıdan Yeni Zelandiyanın Cənubi Afrikadakı çıxışı "uzun ağ buludlar ölkəsi"ndə hələ də əfsanə kimi xatırlanır. Ölkənin qlobal səhnədəki ilk təcrübəsi İspaniya 1982-də ardıcıl üç məğlubiyyətlə başa çatmışdı. Cənubi Afrika turnirində isə İtaliya, Paraqvay və Slovakiya ilə eyni qrupa düşən komandadan gözləntilər çox az idi. Ongünlük macəranın sonunda "All whites" qrup mərhələsindəki hər üç rəqibi ilə heç-heçə edərək, həmin dünya çempionatında məğlub olmayan yeganə komanda kimi vətənə qayıtmışdı.
Yeni Zelandiya DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb? OFC-nin ilk dəfə olaraq dünya çempionatına birbaşa vəsiqə əldə etməsi bütün regionda böyük həyəcana səbəb olmuşdu. Bu biletin sahibinin kim olacağı maraqla gözlənilsə də, Yeni Zelandiya əsas favoritin özü olduğunu sübut etmək üçün vaxt itirməmişdi. Üç seçmə mərhələdən ikincisinə qatılan "All whites" üçüncü raundda Fici ilə qarşılaşmaq üçün Taiti (3:0), Vanuatu (8:1) və Samoanı (8:0) böyük hesabla məğlub etmişdi. Komandanın dominantlığı 2025-ci il martın 21-də Vellinqtonda Fici millisi üzərində 7:0 hesablı qələbə ilə davam etmişdi. Bundan üç gün sonra isə Oklenddə Yeni Kaledoniya üzərində 3:0 hesabı ilə qazanılan qələbə çempionata vəsiqəni rəsmiləşdirmişdi.
DÇ-2026-da Yeni Zelandiyanın oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə) Yeni Zelandiya DÇ-2026-da G qrupunda Belçika, Misir və İran millilərinə qarşı mübarizə aparacaq. G qrupu: 16 iyun, 05:00, İran - Yeni Zelandiya (Los-Anceles stadionu); 22 iyun, 05:00, Yeni Zelandiya - Misir (Vankuver stadionu); 27 iyun, 07:00, Yeni Zelandiya - Belçika (Vankuver stadionu). Yeni Zelandiyanın dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçuları İki Stivdən - Samner və Vuddindən əlavə, milli forma ilə dünya çempionatında yalnız daha iki oyunçu qol sevinci yaşayıb. Bu qolların hər ikisi DÇ-2010-da vurulub. Rid tarixi qolla komandasına ilk xalı qazandırmış, Smelts isə İtaliyaya qarşı matçın erkən dəqiqələrində fərqlənmişdi.
Yeni Zelandiyanın dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçuları Qapıçı Frank van Hattum, Samner, Vuddin və əfsanəvi Uinton Rufer də daxil olmaqla on futbolçu İspaniyada DÇ-1982-də Yeni Zelandiyanın hər üç qrup oyununda meydanda olub. Cənubi Afrikada keçirilən hər üç matçda daha 12 oyunçunun (o cümlədən hələ də aktiv karyerasını davam etdirən Kris Vudun) iştirakını nəzərə alsaq, ümumilikdə 22 futbolçu üç oyunla rekord göstəricini bölüşür.
Yeni Zelandiyanın dünya çempionatındakı yaddaqalan anları Samnerin 1982-ci ildə Malaqada Şotlandiyaya vurduğu qol tarixi bir an olsa da, 2010-cu il turnirində Slovakiya və İtaliyaya qarşı əldə edilən iki məşhur nəticənin təsirini diqqətdən kənarda qoymaq çətindir. Vurulduğu vaxtı və ölkənin ilk xalını qazandırmaq əhəmiyyətini nəzərə alsaq, Ridin Rüstemburqda slovaklara qarşı son saniyələrdə vurduğu bərabərlik qolu heç bir Yeni Zelandiya azarkeşinin unutmayacağı bir andır. Vittekin 50-ci dəqiqədə vurduğu qol hesabına geridə olan komanda, ikinci hissəyə əlavə olunmuş üç dəqiqənin ardından Smeltsin sol cinahdan etdiyi asma ilə ümidlənmişdi. Gözlənilməz bir anda mərkəz müdafiəçisi Rid irəli atılaraq topla görüşmüşdü. Keçmiş "Vest Hem" ulduzu, başla vurduğu zərbəni Yan Muxanın yanından, qapı dirəyinin dibindən tora qovuşduraraq bu möhtəşəm qolu qeyd etməyə qaçmışdı.
Yeni Zelandiya millisi Şimali Amerikaya sadəcə bir ada dövlətinin təmsilçisi kimi deyil, fiziki gücü və sarsılmaz iradəsi ilə rəqiblərinə çətin anlar yaşatmaq üçün yollanır. Sizcə, "All whites" yenidən dünya futbolunu öz sabitliyi ilə təəccübləndirə biləcək?
Mənbə
oxu.az
