Dünya çempionatına 30 gün qaldı: Niderland - "Oranj" - VİDEO

Niderland millisi ("Oranj" - "narıncılar") dünya futbolunun ən estetik, taktiki cəhətdən intizamlı və "total futbol" fəlsəfəsinin yaradıcısı hesab olunur. "Narıncılar" indiyədək uğurla başa vurduğu 11 seçmə mərhələdən sonra üç dəfə dünya çempionatı finalında iştirak edib və 1974-cü ildən bəri qatıldığı hər turnirdə pley-off mərhələsinə yüksəlməyi bacarıblar. Təxminən 18 milyon əhalisi olan bir ölkə üçün bu, olduqca təsirli bir göstəricidir. "Narıncılar" indi Kanada, Meksika və ABŞ-də keçiriləcək DÇ-2026-da qlobal zəfərə gedən yolda son addımı atmaq üçün yeni mübarizəyə hazırlaşırlar. Oxu.Az Niderland futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.
Qətərdə keçirilən DÇ-2022-dən sonra Lui van Qalın təqaüdə çıxması ilə Ronald Kuman 2023-cü ilin yanvarında ikinci dəfə Niderland millisinin sükanı arxasına keçib. Bu böyük təcrübəyə malik mütəxəssis 25 ildən artıq məşqçilik karyerası ərzində "Barselona", PSV, "Ayaks", "Benfika" və "Everton" kimi bir çox klublara rəhbərlik edib. Onun milli komandadakı ilk fəaliyyəti "Barselona"dan gələn təkliflə vaxtından əvvəl başa çatmışdı. İndi isə o, vətənini qlobal səhnədə zirvəyə daşımaq fürsətinə malikdir. Qeyd edək ki, Kuman özü də oyunçu kimi 1990-cı və 1994-cü illərdə iki dünya çempionatında müdafiəçi mövqeyində çıxış edib, cərimə və penalti zərbələrindəki məharəti ilə yadda qalıb. Niderlandın ilk dünya çempionatı Niderland dünya çempionatında debütünü 1934-cü ildə İtaliyada keçirilən turnirdə edib, lakin ilk mərhələdəcə mübarizəni dayandırıb. Həmin vaxt vəsiqə qazanan 16 komanda dörddəbir finalçıları müəyyən etmək üçün birbaşa pley-off formatında çıxış edirdi. İsveçrə ilə qarşılaşan niderlandlılar Milanda 2:3 hesabı ilə məğlub olmuşdular. Onlar 1938-ci ildə yenidən qlobal səhnəyə qayıtmışdılar, lakin bundan sonra Qərbi Almaniyada finala yüksəldikləri 1974-cü ilə qədər düz 36 il və altı turnir davam edən fasilə yaranmışdı.
Niderlandın son dünya çempionatı DÇ-2022-də Niderland və Argentina arasındakı gərgin keçən dörddəbir final matçının 78-ci dəqiqəsində Vut Veqhorst oyuna daxil olanda, niderlandlılar Cənubi Amerika təmsilçisi qarşısında 0:2 geridə idilər. Lakin Veqhorst 83-cü dəqiqədə fərqi azaltmış, artırılmış vaxtın 11-ci dəqiqəsində isə möhtəşəm cərimə zərbəsi kombinasiyasını tamamlayaraq oyunu əlavə vaxta daşımışdı. Penaltilər seriyasında Veqhorst yenidən fərqlənsə də, Vircil van Deyk və Stiven Berqhuysun zərbələrini Emi Martines dəf etmiş və Argentina penalti zərbələrində 4:3 hesablı qələbə ilə növbəti mərhələyə adlamışdı.
Qeyd edək ki, Niderland Seneqal, Ekvador və ev sahibinin yer aldığı qrupu birinci bitirərək, 1/8 finalda ABŞ-ni 3:1 hesabı ilə mübarizədən kənarlaşdırmış və son səkkizliyə yüksəlmişdi.
Niderlandın ən yaxşı dünya çempionatı Niderlandı üç fərqli məqamda qlobal zəfərdən cəmi 90 dəqiqə ayırıb. Belə ki, komanda 1974-cü, 1978-ci və 2010-cu illərdə dünya çempionatının finallarına qədər irəliləyib. Əfsanəvi Yohan Kroyfun rəhbərlik etdiyi komanda ilk cəhdində ev sahibi Qərbi Almaniyaya 1:2 hesabı ilə məğlub olub. Dörd il sonra isə Kroyfsuz Niderland millisi Argentina qarşısında əlavə vaxtda 1:3 hesabı ilə uduzub. Cənubi Afrikada keçirilən ən son finallarında isə İspaniya "narıncılar"ın əsas rəqibinə çevrilib və Andres İnyestanın əlavə vaxtda vurduğu qol gərgin keçən matçda ispanlara 1:0 hesablı qələbə qazandırıb.
Niderland DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb? Niderland Kanada, Meksika və ABŞ-yə biletini təmin etmək üçün Avropa zonasının seçmə mərhələsinin son oyununu gözləməli olmuşdu. Noyabrın 17-də Litva üzərində qazanılan 4:0 hesablı qələbə ilə vəsiqə rəsmiləşmişdi. Onlar G Qrupundakı mübarizəni məğlubiyyətsiz başa vurmuşdular. Yalnız ikinci yeri tutan Polşa ilə evdə və səfərdə 1:1 hesablı heç-heçələrlə xal itirən komanda Finlandiya, Malta və Litvaya qarşı digər altı oyunda 25 qol vurub öz qapısında cəmi iki qol görmüşdü.
DÇ-2026-da Niderlandın oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə) Niderland DÇ-2026-da F qrupunda Yaponiya, İsveç və Tunis millilərinə qarşı mübarizə aparacaq. F qrupu: 15 iyun, 00:00, Niderland - Yaponiya (Dallas stadionu); 20 iyun, 21:00, Niderland - İsveç (Hyuston stadionu); 26 iyun, 03:00, Tunis - Niderland (Kanzas-Siti stadionu).
Niderlandın dünya çempionatındakı yaddaqalan anları Bəzi dünya çempionatı anları yaddaşlardan tez silinsə də, digərləri dərhal futbol folklorunda öz yerini tutur. 1974-cü ildə Yohan Kroyf İsveçə qarşı matçda Ari Haanın hava ötürməsini qəbul edərkən və Yan Olsson onu yaxından təqib edərkən, sonradan baş verəcək hadisədən xəbəri yox idi. Lakin bir tərəfə baxış və digər tərəfə edilən qəfil dönüşlə Olsson sadəcə Kroyfun kölgəsini qovlamaqla kifayətlənmiş və dünyada məşhur olan "Kroyf dönüşü" belə yaranmışdı.
Niderland, eyni zamanda, iki möhtəşəm dünya çempionatı qolunun da müəllifidir. 1998-ci ildə Dennis Berqkampın Argentinaya qarşı möhtəşəm top qəbulu və zərif son vuruşu, ardınca 2014-cü ildə Robin van Persinin İspaniyaya qarşı inanılmaz tullanışla vurduğu baş zərbəsi tarixi anlar sırasındadır.
Braziliyada keçirilən həmin turnirdə van Qal dünya çempionatı tarixində penaltilər seriyası üçün xüsusi olaraq ehtiyat qapıçını meydana buraxan ilk məşqçi olmuşdu. Kosta-Rika ilə qolsuz matçda, əlavə vaxtın bitməsinə 44 saniyə qalmış Tim Krul oyuna daxil olmuşdu. Krul hər beş penaltidə düzgün istiqaməti təxmin etmiş və onlardan ikisini dəf edərək 4:3 hesablı qələbəni təmin etmişdi. Bu, sonradan bir çoxlarının tətbiq etdiyi taktiki yenilik kimi tarixə düşmüşdü. Niderlandın dünya çempionatındakı ən böyük qələbəsi 1998-ci ildə Fransada keçirilən dünya çempionatı Niderlandın turnirin həlledici mərhələlərində mübarizə apardığı bir vaxt idi. Onlar yarımfinala yüksəlsələr də, Braziliyaya məğlub olmuş, ardınca isə üçüncü yer uğrunda oyunda Xorvatiyaya uduzmuşdular. Bundan əvvəl isə "narıncılar" qrup mərhələsində Cənubi Koreyanı 5:0 hesabı ilə darmadağın edərək dünya çempionatları tarixindəki ən böyük qələbələrini rəsmiləşdirmişdilər. Hücum potensialı ilə zəngin olan komanda rəqibləri üçün çox güclü idi: Marseldəki "Stade Velodrome" stadionunda Filip Koku, Mark Overmars, Dennis Berqkamp, Pyer van Hoydonk və Ronald de Bur qol sevinci yaşayan adlar olmuşdular.
Niderlandın dünya çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçusu Conni Rep Niderlandın həm 1974-cü, həm də 1978-ci illərdəki dünya çempionatı finallarına yüksəlməsində əsas rollardan birini oynayıb. O, Qərbi Almaniyadakı turnirdə dörd, Argentinada isə daha üç qol vurub. Rep 1974-cü ildə Uruqvay (2) və Bolqarıstana qarşı qrup mərhələsi qələbələrində fərqlənib, daha sonra isə A Qrupunu lider bitirərək həlledici mərhələyə yüksəlmələrinə kömək edən Argentinaya qarşı 4:0 hesablı darmadağında da qol sevinci yaşayıb. Argentinada keçirilən turnirdə isə istedadlı və çoxyönlü hücumçu açılış oyununda Şotlandiyaya qarşı 2:3 hesablı şok məğlubiyyətdə qol vurub, ardınca Avstriya üzərində 5:1 hesablı qələbədə dubl edərək komandasının finalda ev sahibi ilə qarşılaşmasına böyük töhfə verib.
Niderlandın dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçusu Qorxulu hücum dueti hesab edilən Uesli Sneyder və Robin van Persi Niderland millisində bu rekordu bölüşürlər. Onların hər ikisi üç dünya çempionatı turnirində ümumilikdə 17 oyuna çıxıb. Bu duet "narıncılar"ın Almaniyada 1/8 finala yüksəldiyi 2006-cı ildəki dörd oyunun hamısında iştirak edib. Dörd il sonra Cənubi Afrikada Niderlandın finala qədər irəlilədiyi və yalnız İspaniyaya uduzduğu turnirdə isə daha yeddi dəfə meydana çıxıblar. Braziliyada keçirilən 2014-cü il turnirində hər ikisi altı oyunda iştirak edib. Həmin vaxt Niderland yarımfinalda Argentina ilə penaltilər seriyasında məyusluq yaşasa da, ev sahibinə qalib gələrək üçüncü yeri tutmuşdu.
Niderland millisi Şimali Amerikaya sadəcə iddialı bir Avropa təmsilçisi kimi deyil, nəhayət, çox arzulanan kuboku Amsterdam küçələrinə gətirmək üçün yollanır. Heyətdəki gənc ulduzlar və təcrübəli liderlər bu dəfə tarixi dəyişməyi bacaracaqlar?